Podział dzieł sztuki ze względu na odbiór i kreację.
Czym jest dzieło sztuki dla różnych ludzi? Jak można zdefiniować dzieła sztuki?

I. Wstęp

W niniejszym artykule przedstawione zostaną dwie definicje dzieła sztuki. Obie uzależnione są od innego punktu widzenia.

II. Definicje

1. Dzieło sztuki jako wynik koncepcji i umiejętności twórcy

Dzieło sztuki jest to efekt twórczego działania posiadający walory estetyczne i jednocześnie on sam lub proces jego tworzenia musi być niezwykle trudny do powtórzenia. Twórcze działanie jest to świadome powodowanie zaistnienia oryginalnego bytu; gdzie "oryginalny byt" to byt, którego twórca wcześniej nie znał.[1]

Takie dzieło sztuki zostało wyróżnione nazwą konceptualne* dzieło sztuki. Twórcę takiego dzieła nazywamy artystą.

2. Percepcja odbiorcy określa dzieło sztuki

Dziełem sztuki jest dowolne dzieło materialne lub abstrakcyjne (idea), które poprzez swoją wymowę/kształt oraz odpowiednią ekspozycję i udostępnienie, wzbudza w odbiorcy dodatkowe emocje, których nie doświadcza zwykle w obcowaniu ze zwykłymi dziełami. Takie dzieło sztuki nazywamy perceptualnym dziełem sztuki, gdyż jego byt jako dzieło sztuki uzależnione jest w głównej mierze od odczuć odbiorcy. Definicja ta pomija udział ewentualnego twórcy w bycie dzieła, mało tego, uznaje za dzieła sztuki również takie dzieła, które ludzkiego twórcy nie posiadają (są bowiem dziełem np. przypadku lub dziełem przyrody). Ponieważ jednak perceptualne dzieła sztuki są często przedstawiane przez ludzi, którzy pierwsi dostrzegli niezwykłość tego dzieła lub zjawiska, więc takich ludzi, będących pośrednikami między dziełem sztuki a odbiorcą, a którzy są  jakby "ujawniaczami" danego dzieła, nazywamy artystami satorialnymi (od jap. satori – olśnienie, rozumienie, uświadomienie sobie).

III. Podsumowanie

Należy dostrzec różnice pomiędzy obydwiema definicjami. Najważniejszą cechą definicji sztuki perceptualnej jest to, że zawiera ona w sobie również dzieła konceptualne, a więc jest definicją szerszą.

Można zatem powiedzieć, że każde konceptualne dzieło sztuki jest zarazem perceptualnym dziełem sztuki. Natomiast nie każde dzieło perceptualne jest konceptualnym dziełem sztuki.

Gdy jesteśmy odbiorcami dzieła sztuki, to nasz ewentualny zachwyt może dotyczyć dwóch aspektów: koncepcji lub olśnienia.

Rozpatrzmy przypadek, gdy dwa podobne dzieła sztuki zostały stworzone, jedno przez artystę, a drugie przypadkiem przez dziecko. W pierwszym przypadku mamy celowe i świadome działanie, w drugim przypadek i nieporadność. Lecz dzieła sztuki wizualnie są identyczne, więc percepcja wzrokowa da nam te same wrażenie. Ważne jednak będzie w tym wypadku to, które z dzieł zostanie ujawnione i w jakich okolicznościach, odbiorcom.

Gdy dzieło pierwsze oglądniemy w galerii sztuki, to będzie nas ono zachwycać; gdy drugie dzieło ujrzymy jako wynik pracy kilkulatka, to powiemy, że jeszcze musi podszkolić swój warsztat. Ale gdy jakiś artysta satorialny dostrzeże piękno w dziele dziecka, to wyeksponowanie tego dzieła w galerii sprawi, że powstanie perceptualne dzieło sztuki, którego twórcą de facto będzie tenże artysta satorialny a nie dziecko.

IV. Odnośniki

[1] Adam Szelążek – definicja konceptualnego dzieła sztuki (prywatna rozmowa)

V. Podziękowania

Dziękuję Adamowi Szelążkowi za wszechstronną i pomocną dyskusję o tym czym jest dzieło sztuki.

Przedyskutuj ten artykuł na forum (0)